Beroepsgeheim

Het beroepsgeheim is een complex thema dat zijn grondslag vindt in artikel 352 van het Belgische Strafwetboek. Dit artikel vervangt sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek op 1 september 2026 het vroegere artikel 458 Sw., dat bij veel hulpverleners en gezondheidszorgbeoefenaars bekend stond als de basisbepaling van het beroepsgeheim.

Het beroepsgeheim (Nieuw Strafwetboek, Hoofdstuk 9. Misdrijven tegen het privéleven, afdeling 3 Bescherming van het beroepsgeheim artikel 352 en 353) is ook van toepassing op alle personen die meewerken aan de jeugdhulp. Dit is een van de sleutelelementen in de hulpverlening en van fundamenteel belang voor de ontwikkeling en het behoud van de vertrouwensrelatie. Want zonder dit vertrouwen heeft hulpverlening geen kans op slagen. De minderjarige moet erop kunnen rekenen dat de hulpverlener niet zomaar doorgeeft wat hij hem toevertrouwde. Binnen de hulpverlening kunnen wel gegevens gedeeld worden, onder welbepaalde voorwaarden en aan welbepaalde personen, onder de noemer ‘gedeeld’ beroepsgeheim (Decreet IJH, artikel 72, 74, 75, 75/1, 75/2) Daarnaast bestaan er ook specifieke regels voor bepaalde soorten gegevens, zoals informatie in verband met de gezondheid.

Het beroepsgeheim houdt een zwijgplicht in. Die wordt zo belangrijk geacht, dat het verbreken ervan strafbaar is. Enkel in uitzonderlijke situaties, doorgaans bij wet bepaald, kan hiervan worden afgeweken.

Nieuw Strafwetboek: Afdeling 3. Bescherming van het beroepsgeheim 

Art. 352. Schending van het beroepsgeheim 
"Schending van het beroepsgeheim is het opzettelijk door een persoon die uit hoofde van zijn staat of beroep kennis draagt van geheimen die hem zijn toevertrouwd, bekend maken van deze geheimen buiten het geval dat hij geroepen wordt om in rechte of voor een parlementaire onderzoekscommissie getuigenis af te leggen en buiten het geval dat de wet hem verplicht of toelaat die geheimen bekend te maken. Dit misdrijf wordt bestraft met een straf van niveau 2." 

Art. 353. Afwijkingen van het beroepsgeheim 
"§ 1. Eenieder, die uit hoofde van zijn staat of beroep houder is van geheimen en hierdoor kennis heeft van een misdrijf zoals omschreven in de artikelen 96 tot 101, 134 tot 149, 151 tot 165, 171 tot 174, 194 tot 202, 206 tot 211, 258, 310 tot 315, 328 tot 330, en 333 tot 337, gepleegd op een minderjarige, op een persoon in een kwetsbare toestand in de zin van artikel 79, 2°, of op een persoon in een kwetsbare toestand ten gevolge van partnergeweld of het gebruiken van geweld in naam van culturele drijfveren, gewoontes, religie, tradities of de zogenaamde "eer", kan, onverminderd de verplichtingen hem opgelegd door artikel 299, het misdrijf ter kennis brengen van de procureur des Konings in de volgende gevallen: - hetzij wanneer er een ernstig en dreigend gevaar bestaat voor de fysieke of psychische integriteit van de minderjarige of de bedoelde persoon in een kwetsbare toestand en hij deze integriteit niet zelf of met hulp van anderen kan beschermen; - hetzij wanneer er aanwijzingen zijn van een gewichtig en reëel gevaar dat andere minderjarigen of zoals hierboven bedoelde personen in een kwetsbare toestand het slachtoffer zouden worden van de in voormelde artikelen bedoelde misdrijven en hij deze integriteit niet zelf of met hulp van anderen kan beschermen. 
§ 2. Er is geen misdrijf wanneer iemand die uit hoofde van zijn staat of beroep houder is van geheimen, deze meedeelt in het kader van een overleg dat wordt georganiseerd, hetzij bij of krachtens een wet, hetzij bij een met redenen omklede toestemming van de procureur des Konings. Dit overleg kan uitsluitend worden georganiseerd, hetzij met het oog op de bescherming van de fysieke en psychische integriteit van de persoon of van derden, hetzij ter voorkoming van de [1 ...]1 misdrijven bedoeld in titel 4, hoofdstuk 1, of van de misdrijven gepleegd in het raam van een criminele organisatie, bedoeld in artikel 406. De in het eerste lid bedoelde wet of de met redenen omklede toestemming van de procureur des Konings bepalen ten minste wie aan het overleg kan deelnemen, met welke finaliteit en volgens welke modaliteiten het overleg zal plaatsvinden. De deelnemers zijn tot geheimhouding verplicht wat betreft de tijdens het overleg meegedeelde geheimen. Eenieder die dit geheim schendt, wordt gestraft met een straf van niveau 2. De geheimen die tijdens dit overleg worden meegedeeld, kunnen slechts aanleiding geven tot de strafrechtelijke vervolging van de misdrijven waarvoor het overleg werd georganiseerd. 
§ 3. De paragrafen 1 en 2 zijn niet van toepassing op de advocaat voor wat betreft het meedelen van vertrouwelijke informatie van zijn cliënt wanneer die zijn cliënt mogelijk aan strafvervolging blootstelt."

Art. 13. Noodtoestand Nieuw Strafwetboek
 Er is noodtoestand en dus geen misdrijf wanneer iemand enkel door het plegen van een als misdrijf
omschreven feit een recht of een belang kan vrijwaren dat een ernstig en onmiddellijk gevaar loopt en waarvan de waarde hoger is dan de waarde van hetgeen door het als misdrijf omschreven feit wordt prijsgegeven.
De feiten worden niet gerechtvaardigd indien de betrokkene de aangevoerde noodtoestand zelf opzettelijk heeft doen ontstaan.